محمد يوسف حريرى

55

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

نزول ، عايشه براى يافتن گردن‌بند گمشده‌اش از لشكرگاه بيرون رفت و چون برگشت مسلمين رفته بودند ناچار در همان‌جا توقف كرد تا آن‌كه صفوان بن معطل سلمى ذكوانى كه بعد از كاروان حركت مىكرد برسد و عايشه سوار بر شتر شد و صفوان زمام شتر را گرفت تا به مسلمين رسيد ، اما اهل افك ( اهل تهمت و دروغ بستن ) به تهمت زدن و شايعه سازى پرداختند به حدى كه موجب رنجش رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله شد « 1 » و با عايشه حرف نزد ، تا آنگاه كه آيات افك نزول كرد و اصحاب افك ( چون عبد اللّه ابى سلول ، زيد بن ابى رفاعه ، حسان بن ثابت ، سطح بن اثاثه و حمته بنت حجش ) حد خوردند . ( منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 279 - مجمع البيان ، ج 17 ، ص 107 ) افنان ( ا ) ذَواتا أَفْنانٍ ( رحمن - 48 ) - از ريشه فنن به معناى شاخه‌هاى سبز برگ درخت مىباشد . اين كلمه فقط يك بار در قرآن مجيد و در وصف درختان بهشتى ذكر شده . ( دانستىهايى از قرآن كريم - ش 15 - ص 64 ) اقتاب ( ا ) در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله از جمله ( - ) نوشت افزار قرآن اقتربت الساعه - سورهء اقتربت الساعه اقرأ ( ا ر ء ) - سورهء اقرأ اقراء ( ا ) ياد دادن قرائت قرآن به كسى و پس گرفتن از او . كسى كه مباشر اين نوع تعليم است مقرى ناميده مىشود . ( فروغ قرآن ، ص 4 ) اقسام آيات قرآن آيات قرآن مجيد به‌طور كلى به 12 قسم تقسيم شده است : 1 . محكم 2 . متشابه 3 . ناسخ 4 . منسوخ 5 . خاص 6 . عام 7 . مجمل 8 . مطلق 9 . ظاهر 10 . باطن 11 . مقيد 12 . مبهم ( تاريخ نزول ، ص 39 ) اقسام قرآن يا ( - ) سوگندهاى قرآن اقلاب ( ا ) در اصطلاح تجويد تبديل كردن نون ساكنه است به ميم ساكنه و اين حالت فقط نزد حرف « ب » پيش مىآيد . ( حلية القرآن ، ص 83 ) اقلابه ( ا ب ) در مكه براى پسر بچه‌اى كه اولين دفعه قرآن را تمام كرده جشن مىگيرند و آن را اقلابه مىگويند . وقتى ثلث يا نصف قرآن را خوانده باشد جشن اشرافه گرفته مىشود ( تاريخ قرآن ، ص 256 ) . اقلام ( ا ) وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ ( لقمان -

--> ( 1 ) . اما قسمتى از شأن نزول ( يعنى تحت تأثير موج شايعه قرار گرفتن حضرت ) تناسبى با مقام نبوت و عصمت ندارد و بخشى نيز با تاريخ صحيح سازگار نيست جايى كه از سعد معاذ به نحوى ياد مىگردد در حالىكه او قبل از اين جريان فوت كرده بود ( مكتب اسلام ، ش 278 ، ص 24 )